Autor: Kamil Kuhr
11-01-2010
Zofia Nałkowska: Granica
Ten artykuł jest pierwszą propozycją cyklu ODKURZAMY LEKTURY. Pragniemy rzucić nowe światło na szkolne lektury i pokazać je z nieznanej strony. Kto wie, może okażą się dla Was bardziej interesujące niż to, czego można dowiedzieć się w szkolnej ławce?
merlin.pl
Tymczasem dzieło literackie jest dziełem wartościowym, jeśli potrafi nabrać nowego znaczenia wraz z osadzeniem w nowym kontekście. Istnieje w nim również warstwa uniwersalna, poruszająca problemy człowieka, który pomimo gigantycznego rozwoju pozostaje w swym rdzeniu niemal identyczny. „Granica” z pewnością jest takim utworem.
Nałkowska w powściągliwych i nienagannych zdaniach zamyka rzeczywistość, widzianą z ostrością, którą w polskiej literaturze posiadał chyba tylko Gombrowicz. Z elegancją opisuje całą obrzydliwość biologicznego wymiaru starzenia się człowieka. Pokazuje, że jest to istota osobna, jedyna, niepowtarzalna, a przez to skazana na siebie samego i nikogo więcej. Towarzyszy temu zdziwienie, przerażenie, groza, zdystansowanie wobec drugiego człowieka. To poczucie osobności prowadzi również do podjęcia tematu śmierci, która tętni w niemal każdym zdaniu. A wraz z nią pożądanie, nieopanowany popęd seksualny. Sprzężenie Erosa i Tanatosa nadaje „Granicy” rzadko spotykanej intensywności emocjonalnej, która skontrastowana z chłodnym stylem wybrzmiewa jeszcze silniej. Kwestia uwikłania człowieka w relacje z innymi, ukazanie presji, jaką społeczeństwo wywiera na jednostkę, są równie ciekawe pod warunkiem, że wyzwoli się je z kontekstów historyczno-ideologicznych. Nałkowska stawia bowiem bardzo ciekawe pytanie, na które nie da się chyba odpowiedzieć jednoznacznie: które „ja” jest prawdziwe – to widziane przeze mnie, czy może to widziane przez innych?
Jeśli zaś nauczyciele czują tak silną potrzebę osadzania w epoce, to bardzo ciekawie mogłaby wypaść konfrontacja „Granicy” z wierszami Białoszewskiego, który również podkreślał osobność każdego człowieka. Z kolei subtelne przenikanie się erotyki ze śmiercią jest bardzo charakterystyczne dla późnych utworów Gombrowicza („Pornografii” przede wszystkim).
Czy nie są to tematy ciekawsze, otwierające możliwość do dyskusji, wywołujące pewien ferment intelektualny? A jeśli tak, to czy nie to jest właśnie istotą literatury? Przecież nie jest to jakaś rewolucyjna interpretacja, bowiem wymienione przeze mnie problemy obecne są w całej książce, nietrudno je zauważyć. Nauczyciele zaś albo nie przywiązują do nich wagi, albo spychają na margines.
Podobne materiały
Skomentuj
komentarzy (0)
Kod obrazkowy:
Pseudonim (maksymalnie 50 znaków)
Można wpisać maksymalnie 2000 znaków. Pozostało 2000 znaków.
Najnowsze zdjęcia
Najczęściej czytane
Zastanawialiście się kiedyś, kim jest i co robi osoba stojąca obok w Was w kolejce sklepowej? Jeśli tak, to "Marzyciele i Pokutnicy" rozwinie Waszą ciekawość jeszcze bardziej… >>
Burdel kojarzy się najczęściej z prostytucją i o ile na temat tej drugiej jest wiele publikacji, o tyle na temat domów publicznych pisze się mało. Dlatego dla wielbicieli tej tematyki powstała książka "Historia burdeli" wydana przez wydawnictwo Bellona. >>
Nie było Cię na Warszawskich Targach Książki? Nic straconego - końcówka maja to świetna okazja do nadrobienia zaległości. >>
Ostatnie komentarze
Najnowsze konkursy
"Czy możliwe jest ŻYCIE przed śmiercią?" to książka zachęcająca do dokonania wglądu we własne życie i do podążenia drogą harmonii, która jest tak potrzebna w dzisiejszym życiu. Zapraszamy więc do konkursu z tą pozycją.
więcej »
więcej »
Zaproś do stacji znajomych
Newsletter
